Klauzule abuzywne - adwokat Wrocław

Klauzule abuzywne – czym są niedozwolone postanowienia umowne?

Każdy człowiek niemal codziennie zawiera umowy. Większość z nich zawierana jest ustnie, niektóre wymagają zachowania formy pisemnej.  Nie zawsze mamy wpływ na brzmienie postanowień umownych, ponieważ są one wzorcami umownymi i co do zasady nie podlegają negocjacji. Jednak należy pamiętać, że w umowach, wzorcach umownych mogą zostać zawarte postanowienia naruszające dobre obyczaje i nasz interes. 

W tym artykule przeczytasz:

  • Czym są klauzule abuzywne?
  • Jakie są przykłady klauzul niedozwolonych?
  • Jakie skutki wynikają z zastosowania klauzul abuzywnych?
  • Co zrobić, jeśli w umowie znajduje się niedozwolona klauzula?

Czym są klauzule abuzywne? Adwokat Wrocław

Klauzule abuzywne to potoczna nazwa niedozwolonych postanowień zawieranych w umowach. Występują najczęściej w umowach zawieranych między przedsiębiorcą a konsumentem. Regulacje niedozwolonych postanowień umownych można odnaleźć w artykułach Kodeksu Cywilnego, art. 3851 KC odnosi się do niedozwolonych postanowień umownych zawartych w umowach z udziałem konsumentów, pozbawiając je mocy obowiązującej i wpływu na kształt praw i obowiązków wynikających z takiej czynności.

Należy pamiętać, że stosowanie klauzul abuzywnych w umowach jest zakazane. Aby postanowienie zostało uznane za niedozwolone, muszą zostać spełnione przesłanki. Przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.

  • postanowienie znajduje się umowie zawartej pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą – umowa musi dotyczyć czynności prawnej zawieranej pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą,
  • postanowienie to kształtuje prawa i obowiązki konsumenta – postanowień, które nie dotyczą praw i obowiązków konsumenta, nie będzie można traktować jako klauzule abuzywne,
  • postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie z konsumentem – postanowienia, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Oznacza, że konsument ma mieć zapewnione nie tylko uprawnienie do decydowania o treści postanowienia, ale przede wszystkim faktyczne i obiektywne możliwości realizacji tego uprawnienia. Każda ze stron przy wykorzystaniu wszelkich środków dowodowych może zmierzać do satysfakcjonującego ją opisu przebiegu zdarzeń. Przy czym, ciężar wykazania indywidualnych uzgodnień spoczywa na tym, kto się na tę okoliczność powołuje. Z reguły będzie to przedsiębiorca, usiłujący wykazać, że doszło do związania konsumenta treścią postanowień zawartych w umowie lub wzorcu,
  • nie jest to postanowienie określające główne świadczenia stron – ustawodawca wprowadził domniemanie, że kluczowe elementy umowy, takie jak przedmiot świadczenia, cena czy wynagrodzenie, zostały indywidualnie uzgodnione pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą i jeżeli ich sposób sformułowania w umowie jest jasny i jednoznaczny, to brak jest uzasadnienia dla zagwarantowania w takiej sytuacji konsumentowi szczególnej ochrony prawnej. Przy określaniu, które ze świadczeń stron należy uznać za główne, można odnieść się do podziału na świadczenia główne i uboczne,
  • postanowienie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta - Sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania przedsiębiorcy zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub braku doświadczenia. Należy jednak pamiętać, że nie każde postanowienie, które będzie sprzeczne z dobrymi obyczajami, musi zostać uznane za postanowienie niedozwolone. Naruszenie dobrych obyczajów musi skutkować rażącym naruszeniem interesów konsumenta. Rażące naruszenie interesów konsumentów występuje w sytuacji, gdy konsument znajduj się w mniej korzystnej sytuacji.

Jakie są przykłady klauzul niedozwolonych? Kancelaria Wrocław

klauzule abuzywne - adwokat wrocław

Kodeks Cywilny w art. 3853 określa katalog klauzul abuzywnych, często katalog ten nazywany jest szarymi klauzulami. Katalog ten ma charakter otwarty i jest tylko wskazaniem najczęściej w praktyce występujących niedozwolonych postanowień umownych.

W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są między innymi te, które w szczególności: wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie, wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony, przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy, pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia, nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy, a także takie które nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.

Jakie skutki wynikają z zastosowania klauzul abuzywnych?

Jeśli określona klauzula odpowiadać będzie wskazanym wyżej przesłankom i zaliczona zostanie do niedozwolonych postanowień umownych, wówczas nie wiąże ona konsumenta, jednak strony nadal będą związane umową w pozostałym zakresie. Niewiązanie konsumenta oznacza bezskuteczność danego postanowienia i następuje z mocy ustawy. Bezskuteczność będzie dotyczyła całej klauzuli abuzywnej, a nie tylko jej części w zakresie, w jakim jest ona niedopuszczalna.

Co zrobić, jeśli w umowie znajduje się niedozwolona klauzula?

klauzule abuzywne - adwokat wrocław

W zależności od tego, czy umowa została już podpisana, konsument może wrócić się do przedsiębiorcy z wnioskiem o zmianę postanowienia, które jest niedozwolone – jeśli umowa nie została jeszcze zawarta. W sytuacji, kiedy przedsiębiorca nie wyrazi zgody na zmiany postanowień, to najlepiej nie zawierać z nim umowy. Z kolei, jeśli umowa została już zawarta, a znajdują się w niej klauzule abuzywne, to konsument nie jest nimi związany

Jeżeli przedsiębiorca nie uwzględni tego to konsument ma prawo zwrócić się do sądu rejonowego lub okręgowego z roszczeniem, którego chce się dochodzić. W pozwie należy wskazać, że opiera się ono na uznaniu klauzuli za niedozwoloną.  Konsument ma prawo także do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu naruszenia zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych do Prezesa UOKiK na podstawie art. 99a Ustawy o Ochronie Konkurencji i Konsumentów. Prezes UOKiK wszczyna i prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone.

W postępowaniu tym stroną jest przedsiębiorca, wobec którego zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania - postanowienie to wyznacza zakres podmiotowy i przedmiotowy postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i zawiadomieniu strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego Prezes UOKiK może wydać różne rozstrzygnięcia kończące postępowanie w zależności czy klauzule zostały uznane za niedozwolone. Decyzja prezesa UOKiK ma skutek w stosunku do przedsiębiorcy oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę zawierającą klauzulę abuzywną wskazaną w decyzji.

 

Kancelaria adwokacka we Wrocławiu zajmuje się sprawami m.in. o rozwód, podział majątku, władzę rodzicielską, separację, dochodzenie roszczeń pieniężnych, zniesienie współwłasności, zasiedzenie.

Kontakt

Telefon: 510 264 461

Mail: kancelaria@wojcik-adwokat.pl

Adres: ul. Krupnicza 13 lok. 108 (I piętro), 50-075 Wrocław